Lisansüstü Öğrencilerde Akademik Erteleme ve Tez Yazma Kaygısı

1.1. Problem Durumu Lisansüstü eğitim, öğrencinin bağımsız araştırma yapma yeterliğini bir tez aracılığıyla göstermesini gerektirir. Ders döneminin yapılandırılmış takviminden sonra tez dönemi, sınırları öğrencinin kendisi tarafından çizilen uzun ve belirsiz bir süreçtir. Bu süreçte öğrenciden hem araştırmayı yürütmesi hem de yürüttüğü araştırmayı akademik bir metne dönüştürmesi beklenir. Alanyazında bu dönemin en sık anılan güçlüklerinden biri ertelemedir. Nitekim 6lisansüstü öğrencilerin büyük çoğunluğu tez yazma sürecini ertelemektedir. Erteleme yalnızca tezin süresini uzatmakla kalmaz, öğrencinin kendi yeterliğine ilişkin algısını da zedeler. Tez yazma kaygısı ise öğrencinin yazma görevine yaklaşırken yaşadığı gerginlik, kaçınma ve yetersizlik duygularını kapsar. Bu çalışmada akademik erteleme ile tez yazma kaygısı arasındaki ilişki ve algılanan danışman desteğinin bu ilişkideki rolü incelenmiştir.

3.2. Evren ve Örneklem Bu bölümde araştırmanın evreni, örneklemin nasıl belirlendiği ve katılımcıların özellikleri açıklanmıştır. Bu 3araştırmanın evrenini Türkiye'de öğrenim gören lisansüstü öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem ise 2025-2026 eğitim-öğretim yılı güz döneminde bir devlet üniversitesinin eğitim bilimleri enstitüsünde tez aşamasında olan 312 öğrenciden oluşmaktadır. Katılımcılar uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Ölçekler çevrim içi bir form aracılığıyla enstitünün e-posta listesi üzerinden duyurulmuş, gönüllü olan öğrenciler formu doldurmuştur. Katılımcıların 198'i yüksek lisans, 114'ü doktora öğrencisidir. Öğrencilerin 121'i tez önerisi, 134'ü veri toplama ve analiz, 57'si yazım aşamasındadır.

4.2. İkinci Araştırma Sorusuna İlişkin Bulgular Akademik erteleme düzeyinin program türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi ile incelenmiştir. Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin erteleme puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Tez aşamasına göre farklılaşma tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Tablo 6'da görüldüğü üzere 4akademik erteleme puanları tez aşamasına göre anlamlı biçimde farklılaşmaktadır (F = 5,84; p < ,01). Bu bulgu, öğrencilerin 8akademik ağırdan alma eğilimi düzeylerinin tezin hangi aşamasında bulunduklarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Tablo 6. Tez Aşamasına Göre Akademik Erteleme Puanlarına İlişkin ANOVA Sonuçları

5. TARTIŞMA Bu bölümde araştırmanın bulguları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Araştırmanın ilk bulgusu, akademik erteleme ile tez yazma kaygısı arasında orta düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğudur. Buna göre 1erteleme davranışı arttıkça öğrencilerin tez yazma kaygısı da artmakta, dolayısıyla erteleme kaygının temel nedeni olarak öne çıkmaktadır. Bu sonuç, erteleme ile kaygı arasında ilişki bildiren önceki çalışmalarla tutarlıdır (Marlowe ve Whitcombe, 2015; Soylu, 2020). Algılanan danışman desteği ile hem erteleme hem de kaygı arasında negatif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgu, danışman desteğinin erteleme ile kaygı arasındaki ilişkide aracı rol oynadığını ve danışmanıyla düzenli görüşen öğrencilerin kaygısının azaldığını ortaya koymaktadır (Okafor, 2018). Dolayısıyla enstitülerin danışmanlık sürecini yapılandırması, öğrencilerin tez yazma kaygısını azaltacaktır.